Khó nuốt, khi nào là bệnh?

0
3

Chứng khó nuốt là một dấu hiệu của bệnh lý hầu họng hoặc
thực quản, thường gặp ở người cao tuổi, trẻ sinh non hoặc người bị bệnh về não
hay hệ thần kinh. Nếu chỉ bị khó nuốt một vài lần thì không phải là bệnh lý,
nhưng khó nuốt thường xuyên là bệnh lý cần phải điều trị.

Chứng khó nuốt với biểu hiện đa dạng

Trên thực tế, chứng khó nuốt có nhiều dạng: tự nhiên xuất
hiện và biến mất; khó nuốt nhẹ hay nặng hoặc càng ngày càng nặng. Các triệu
chứng của khó nuốt gồm: khó khăn khi nuốt thức ăn hoặc dịch xuống dạ dày trong
lần nuốt đầu tiên; nôn ọe, mắc nghẹn hoặc ho khi nuốt; thức ăn bị trào ngược
lên hầu, miệng hoặc mũi sau khi nuốt vào; bệnh nhân cảm thấy thức ăn mắc nghẹt
lại ở một phần nào đó của hầu hoặc ngực; bị đau khi nuốt; bị đau hay cảm thấy
nặng ngực hoặc bị chứng ợ nóng; sụt cân do không cung cấp đủ thức ăn; khó khăn
khi nuốt thức ăn đặc hay chất lỏng hoặc cả hai. 


Khó nuốt, khi nào là bệnh? 1Hình ảnh Xquang phát hiện khó nuốt do tắc nghẽn.

Ở người khỏe mạnh, các cơ ở hầu họng, thực quản co thắt để
tống thức ăn từ miệng xuống thực quản theo phản xạ nuốt. Khi mắc bệnh, có 2
loại nguyên nhân gây khó nuốt: rối loạn vận động các cơ hầu họng, thực quản;
hoặc là bị nghẹt ở hầu hoặc thực quản.

Rối loạn vận động các cơ hầu họng, thực quản xảy ra trong
các trường hợp: bị đột quỵ, tổn thương não hoặc tủy sống; chứng co thắt thực
quản, đa xơ hóa cơ, loạn dưỡng cơ hoặc mắc bệnh Parkinson; viêm đa cơ hoặc viêm
da cơ; co thắt thực quản; xơ cứng bì làm cho các mô của thực quản trở nên cứng
và hẹp lại, cơ ở đoạn thấp thực quản bị yếu đi.

Nghẹt ở hầu hoặc thực quản trong các bệnh lý: trào ngược dạ
dày thực quản; viêm thực quản; lưới thực quản do bẩm sinh đã có lưới thực quản
hoặc mắc phải; túi thừa là sự xuất hiện các túi nhỏ ở thành thực quản hoặc
thành hầu bẩm sinh  hay mắc phải; các u
thực quản như ung thư hoặc lành tính; dị vật thực quản; các khối u bên ngoài
thực quản như hạch bạch huyết, chèn ép vào thực quản.

Ngoài ra, còn khó nuốt không rõ nguyên nhân, khó nuốt do sự
lão hóa cơ thực quản…

Chụp Xquang có chuẩn bị bằng dung dịch barit thấy tổn thương
hay vị trí tắc nghẽn; nội soi thanh quản, thực quản thấy vị trí tắc; sinh thiết
tế bào để xác định bị viêm hoặc ung thư; xét nghiệm độ pH dịch acid từ dạ dày
trào lên thực quản và acid lưu lại tại nơi tắc nghẽn.

Chữa trị thế nào

Việc điều trị phụ thuộc vào các nguyên nhân gây khó nuốt,
gồm: tập cho cơ nuốt đối với bệnh nhân bị các bệnh về não, thần kinh, cơ. Dùng
thuốc điều trị các trường hợp bị khó nuốt do chứng ợ nóng, viêm thực quản, ngăn
chặn acid từ dạ dày trào ngược lên thực quản. Nếu bị nhiễm khuẩn ở thực quản,
phải điều trị bằng thuốc kháng sinh. Đối với bệnh nhân bị chứng khó nuốt nghiêm
trọng, có thể cần có một ống sông để bơm thức ăn, nước uống vào dạ dày. Thay
đổi các loại thức ăn, dùng  thức ăn lỏng
để nuốt dễ dàng hơn. Nong giãn thực quản. Nội soi để lấy các dị vật mắc kẹt
trong thực quản. Phẫu thuật để cắt bỏ khối u, túi thừa, lấy dị vật…

ThS. Nguyễn Xuân Lãm

Lời khuyên của thầy thuốc

Chứng khó nuốt do nhiều nguyên nhân gây ra, trong đó nguyên
nhân bẩm sinh và sự lão hóa là không thay đổi được, còn các nguyên nhân mắc
phải có thể phòng tránh được như: đột quỵ, tổn thương não, tủy sống, co thắt
thực quản, đa xơ hóa cơ, loạn dưỡng cơ, bệnh Parkinson, viêm đa cơ, xơ cứng bì,
bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản, viêm thực quản, ung thư, dị vật thực
quản…

Ðể phòng tránh các bệnh mắc phải là nguyên nhân gây ra chứng
khó nuốt, mọi người cần thực hiện các biện pháp sau đây: bỏ hút thuốc lá, thuốc
lào. Tránh hoặc hạn chế ăn mặn, tránh ăn nhiều đường. Không hay hạn chế uống
rượu bia; ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn; hạn chế uống cà phê, nước
chè đặc. Tránh căng thẳng về thể chất và tinh thần. Ðiều trị tích cực các bệnh
tăng huyết áp, xơ cứng động mạch, dị tật não. Tránh các nguy cơ gây dị vật
đường tiêu hóa như: trông nom trẻ cẩn thận, 
không cho trẻ ngậm, mút các đồ chơi. Người lớn có răng lung lay, răng
giả phải thận trọng khi ăn uống để phòng ngừa răng rơi ra, lọt vào họng. Không
ăn uống nhanh, nuốt vội… Bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật cắt 2/3 dạ dày nối
vị tràng, người có bệnh hẹp môn vị cần tránh thức ăn chua, cay dễ kích ứng gây
trào ngược dạ dày thực quản. Khi bị  mắc
dị vật, phải đến ngay các cơ sở y tế có trang bị máy nội soi để nhanh chóng
chẩn đoán và lấy dị vật qua nội soi. Cha mẹ cần chuẩn bị kỹ thức ăn cho trẻ nhỏ
như lấy hết xương cá, xương lợn ra khỏi món ăn; tập cho trẻ lớn thói quen ăn
chậm, nhai kỹ.

Ngoài ra, chúng ta cần ăn uống lành mạnh phòng bệnh ung thư
vì khối u chèn ép thực quản gây khó nuốt như: ăn nhiều chất xơ và đạm thực vật;
tăng cường ăn rau củ quả vì trong đó có các chất chống ôxy hóa như beta
caroten, lycopen, các vitamin C, E có tác dụng chống lại các gốc tự do tấn công
và phá hủy màng tế bào gây bệnh ung thư. Ăn uống điều độ, tránh thừa cân béo
phì. 

LEAVE A REPLY