Kiểm soát huyết áp khi nắng nóng

0
4

Mọi lứa tuổi đều có thể mắc bệnh tăng huyết áp (THA) nhưng
người cao tuổi (NCT) có tỷ lệ mắc cao hơn. Theo thống kê, gần ¾ là người ở độ
tuổi từ 70 tuổi trở lên bị THA. THA nếu không phát hiện sớm, điều trị đúng thì
có thể để lại những hậu quả xấu cho người bệnh. Đặc biệt, thời tiết nắng nóng,
người bệnh cần hết sức thận trọng để phòng ngừa những biến chứng do THA.

Vì sao người cao tuổi hay bị THA?

Người bình thường huyết áp dưới 120/ 80 mmHg, được gọi
  THA khi chỉ số đo HA từ trên
140/90mmHg. Tuy vậy, ở người huyết áp bình thường thì trong 1 ngày, đêm (24
giờ), lúc ngủ HA đỉnh sẽ thấp hơn lúc làm việc khoảng 20mmHg, cao hơn đỉnh lúc
buổi chiều là 10%. Huyết áp bình thường cũng có thể thay đổi và biến thiên theo
thời gian (HA thấp nhất vào khoảng từ 1 – 3 giờ sáng lúc đang ngủ say và HA cao
nhất vào khoảng từ 8 – 10 giờ sáng). Thống kê cho thấy, có khoảng từ 93 – 95%
số người THA không rõ nguyên nhân (được gọi là THA nguyên phát) và số người THA
biết được nguyên nhân chỉ chiếm khoảng từ 5 – 7% (gọi là THA thứ phát). Loại
THA thứ phát thường gặp ở những bệnh nhân có bệnh về thận (suy thận, viêm thận
mạn…), hẹp eo động mạch chủ, bệnh cường giáp trạng hoặc do dùng một số thuốc
có tác dụng phụ làm THA.

Kiểm soát huyết áp khi nắng nóng 1Người bệnh THA cao tuổi nên tập những bài tập thể dục nhẹ
nhàng, đều đặn, tránh những động tác mạnh.

Nghiên cứu của các tác giả cho thấy rằng có nhiều yếu tố
nguy cơ cao có thể dẫn đến THA ở NCT như bị bệnh tiểu đường, nghiện thuốc lá,
nghiện rượu, béo phì hoặc có rối loạn chuyển hóa mỡ máu (cholesterol,
tryglicerit), xơ vữa động mạch. Ngoài ra, THA có thể do di truyền, lười vận
động, thói quen ăn mặn hoặc luôn có tác động xấu về tâm lý (stress).

Triệu chứng của bệnh THA rất nghèo nàn, thậm chí nhiều NCT
bị THA nhưng không biết bởi vì không có biểu hiện gì khác thường. Người ta cũng
thấy không ít trường hợp NCT khi bị tai biến xảy ra (đột quỵ) thì mới biết bị
THA. Vì vậy, bất kỳ NCT nào cũng nên đi khám bệnh định kỳ để xem mình có bị THA
hay không. Nếu bị THA thì bác sĩ sẽ yêu cầu làm một số xét nghiệm cần thiết như
đo điện tim (điện tâm đồ), siêu âm tim, chụp tim phổi, xét nghiệm máu lúc đói
để đo lượng đường máu, kiểm tra chức năng thận, kiểm tra mỡ máu và tổng phân
tích nước tiểu.

Chế độ ăn uống ở NCT bị THA?

Hàng ngày, không nên ăn mặn, hạn chế hoặc kiêng uống rượu
bia, nhất là đối với NCT đã bị THA ở độ II hoặc độ III. Thay vì ăn thịt thì nên
ăn cá vì trong cá có các loại protein làm giảm huyết áp. Trong 1 tuần nên ăn
nhiều cá hơn thịt. Đối với thịt đỏ (thịt trâu, bò, dê, ngựa), nên ăn hạn chế hoặc
không ăn. Nên tăng cường ăn các loại thức ăn giàu kali như giá đỗ, chuối chín,
các loại đậu, khoai sọ, ngô, khoai tây. Để hạn chế xơ vữa động mạch thì nên ăn
thêm các loại thực phẩm có chứa chiều vitamin C, vitamin PP như các loại quả
chín (cam, quýt, bưởi, xoài) hoặc ăn nhiều rau (rau dền, rau ngót, rau đay, rau
sam).

Những chú ý trong tập luyện

Nên tập thể dục đều đặn, nhẹ nhàng, không nên tập những động
tác mạnh, khó; tùy theo sức và điều kiện của từng người mà lựa chọn hình thức
tập cho phù hợp. Có nhiều hình thức tập thể dục cho NCT bị THA, nhưng nói chung
phải theo hướng dẫn của bác sĩ khám bệnh cho mình. Mỗi một ngày nên có sự vận
động của cơ thể bằng mọi hình thức với thời gian khoảng từ 30 – 60 phút chia
làm 2 – 4 lần. Tuy vậy, không nên tập thể dục hoặc đi bộ vào lúc trời nắng
nóng. Nên chọn vị trí tập sao cho thuận tiện nhất đối với từng người. Không nên
đi bộ vào các đường đông xe cộ qua lại hoặc vùng có nhiều bụi bặm, tiếng ồn.
Đi bộ, vừa đi vừa hít thở cũng là một hình thức tốt để vận động cơ thể.

ThS.BS. Mai Hương

Lời khuyên của thầy thuốc với NCT bị THA

Ðáng lưu ý nhất đối với NCT bị THA là phòng tránh tai biến
mạch máu não, nhất là ban đêm đang ngủ phải thức dậy để đi đại, tiểu tiện.
Trong trường hợp này, tránh ngồi dậy ngay tức thì gây thiếu máu não đột ngột mà
nên nằm yên ở tư thế cũ trong khoảng thời gian từ 3 – 5 phút và thở nhịp nhàng
rồi sau đó hãy ngồi dậy. Nếu làm được như vậy thì rất tốt vì cơ thể sẽ thích
nghi dần với sự tăng đột ngột của hệ tuần hoàn và lúc đó, tim, não không bị
thiếu máu, thiếu ôxy đột ngột. NCT bị THA cũng nên lưu ý là cần dùng thuốc hạ
huyết áp theo chỉ định của bác sĩ khám bệnh cho mình. Tuyệt đối không tự động
bỏ thuốc hoặc thay đổi thuốc hay nghe theo sự mách bảo của người khác hoặc dùng
đơn thuốc của bệnh nhân khác để điều trị cho mình bởi vì thuốc điều trị hạ
huyết áp có nhiều nhóm khác nhau, mỗi một nhóm có cơ chế tác dụng khác nhau và
có thể nhóm thuốc này phù hợp với người này nhưng không phù hợp với người kia.
Nên lưu ý là điều trị THA cần phối hợp giữa thuốc, chế độ sinh hoạt và dinh
dưỡng một cách hợp lý mới đưa lại hiệu quả cao.           

LEAVE A REPLY