Rối loạn giấc ngủ

0
3

Giấc ngủ hàng ngày vô cùng
quan trọng đối với mọi lứa tuổi nhưng đối người cao tuổi (NCT) cần được quan
tâm hơn. Bởi vì khi bị rối loạn giấc ngủ, NCT sẽ gặp nhiều điều bất lợi do tuổi
cao, sức yếu và mọi chức năng sinh lý đều bị suy giảm.

Rối loạn giấc ngủ ở NCT có
rất nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy mọi người nên tìm hiểu để có giải pháp
khắc phục.

Mất ngủ do chức năng của cơ
thể bị suy giảm

Ngủ không ngon, giấc ngủ chập
chờn hoặc thời gian ngủ ngắn ở NCT có thể gọi là hiện tượng rối loạn giấc ngủ.
Mất ngủ ở NCT là một rối loạn thường hay bắt gặp với rất nhiều nguyên nhân khác
nhau.

Nguyên nhân gây rối loạn giấc
ngủ ở NCT có thể phân ra mấy loại sau đây: rối loạn giấc ngủ do tuổi cao bởi
các chức năng của con người bình thường bị suy giảm một cách đáng kể, rối loạn
giấc ngủ do bệnh lý và rối loạn giấc ngủ do ảnh hưởng xấu của môi trường hoặc
thay đổi môi trường đang sinh sống một cách đột ngột (ví dụ chuyển nhà ở hoặc
trong giai đoạn chuẩn bị chuyển nhà ở).

Ảnh minh họa

Nhiều NCT rối loạn giấc ngủ
còn do chế độ sinh hoạt, ăn uống không điều độ hoặc do dùng một số thuốc để
điều trị một bệnh nào đó. Các nguyên nhân rối loạn giấc ngủ có thể là đơn độc
nhưng có thể là có sự kết hợp của hai hay nhiều nguyên nhân lại với nhau, trong
đó nguyên nhân do tuổi tác có thể nói là rất khó tránh khỏi. Tuổi tác càng cao
thì mọi chức năng của cơ thể đều bị suy giảm, trong đó chức năng của hệ thần
kinh trung ương là nhạy cảm nhất. Tế bào thần kinh trung ương của con người kể
từ lúc phôi thai phát triển cho đến khoảng tuổi 25 là hoàn chỉnh. Nhưng sau lứa
tuổi này thì mỗi ngày có khoảng 3.000 tế bào nơron thần kinh bị hủy hoại và như
vậy ngoài ảnh hưởng đến các chức năng khác thì giấc ngủ của NCT cũng không thể
không bị ảnh hưởng.

Có rất nhiều loại bệnh làm
ảnh hưởng đến giấc ngủ của NCT, nhưng hay gặp nhất là đau nhức xương, khớp
(thoái hóa khớp, bệnh gút…). Bệnh đau nhức xương, khớp có ở cả ngày lẫn đêm
nhưng hay gặp nhất vẫn là ban đêm làm cho giấc ngủ không sâu, chập chờn và
nhiều khi đau nhức không thể ngủ được, nhất là khi thay đổi thời tiết.

Các loại bệnh về tim mạch
cũng làm ảnh hưởng rất lớn đến giấc ngủ của NCT nhưng hay gặp nhất là bệnh tăng
huyết áp, thiếu máu cơ tim (thiểu năng mạch vành) làm cho NCT hay bị  đau tức ngực, khó chịu và nhiều khi còn tỏ ra
lo lắng làm ảnh hưởng rất nhiều đến  giấc
ngủ.

Rối loạn giấc ngủ ở NCT cũng
liên quan đến các bệnh về đường hô hấp, nhất là bệnh giãn phế quản, hen suyễn,
bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)… gây ho nhiều, càng ho nhiều thì không thể
nào ngủ được. Các bệnh đường hô hấp thường xuất hiện nặng về ban đêm nhất là
lúc có áp thấp nhiệt đới, gió mùa đông bắc, ẩm ướt… Đặc biệt, bệnh hen suyễn
là một bệnh gây khó thở dữ dội làm cho thiếu oxy trầm trọng và liên tục gây mất
ngủ cho NCT nhiều đêm liền ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe.

Các bệnh về đường tiêu hóa
gây ảnh hưởng nhiều nhất đến giấc ngủ là bệnh về dạ dày và bệnh viêm đại tràng
mạn tính do bị đau hoặc bụng ậm ạch và gây rối loạn tiêu hóa suốt  đêm không thể nào chợp mắt được. Đây là một
vòng luẩn quẩn: đau không ngủ được và không ngủ được thì càng đau.

Các bệnh về tiết niệu, tiền
liệt tuyến, đái tháo đường cũng làm cho NCT bị rối loạn giấc ngủ. Các bệnh về
đường tiết niệu hay gặp ở NCT là u xơ tiền liệt tuyến, đái tháo đường hoặc có
thể sỏi đường tiết niệu (sỏi thận, bàng quang, niệu quản, niệu đạo). Các loại
bệnh này thường làm cho NCT phải đi tiểu đêm do đó ảnh hưởng nhiều đến giấc
ngủ.

Các nghiên cứu cũng cho thấy
rằng môi trường sống có ảnh hưởng rất lớn đến giấc ngủ. Nhà ở chật chội, đông
người, nhiều tiếng ồn ào, mất vệ sinh thì sẽ làm cho NCT rất khó ngủ.

Rối loạn giấc ngủ ở NCT còn
phụ thuộc khá nhiều vào  chế độ sinh hoạt
và dinh dưỡng. NCT nếu ăn, uống điều độ thì ngoài việc đảm bảo cho sức khỏe tốt
còn có tác dụng rất hữu ích trong giấc ngủ làm cho giấc ngủ ngon, sâu vì vậy
tinh thần luôn được sảng khoái, hồ hởi, phấn chấn và sống một cuộc sống lạc
quan hơn. Nếu ăn uống quá no, uống nhiều nước trước khi đi ngủ hoặc uống nhiều
bia, rượu, ăn nhiều chất kích thích (ớt, hạt tiêu, bồ tạt…) thì ảnh hưởng xấu
không nhỏ đến giấc ngủ, đặc biệt là những NCT có  bệnh mạn tính như cao huyết áp, thiểu năng
mạch vành, u xơ tiền liệt tuyến, đái tháo đường, bệnh về đường tiêu hóa…

Nên làm gì để ngủ tốt?

Giấc ngủ có liên quan đến
nhiều yếu tố, đặc biệt là giấc ngủ cho NCT. Vì vậy, NCT và gia đình cần tùy
theo từng hoàn cảnh của từng cá thể mà tự điều chỉnh một cách hài hòa, hợp lý
để làm sao cho giấc ngủ tốt của NCT luôn luôn được tốt đẹp là điều lý tưởng
nhất.

Hầu hết NCT đều có sổ khám
bệnh, vì vậy nên đi khám bệnh định kỳ để biết được tình trạng sức khỏe của
mình. Qua việc khám bệnh, bác sĩ sẽ cho biết tình trạng sức khỏe hiện tại và có
nhiều lời khuyên bổ ích. Khi phát hiện có bệnh, đặc biệt là bệnh mạn tính phải
tuyệt đối tuân theo chỉ định và tư vấn của bác sĩ không tự tiện mua thuốc hoặc
nghe theo lời mách bảo của bạn bè để tự điều trị, bởi vì thuốc ngoài tác dụng
chính còn vô số tác dụng phụ, trong đó có nhiều loại ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Nên ăn uống điều độ và không nên kiêng khem quá mức và tất nhiên không nên quá
lạm dụng trong khâu ăn, uống.

Một số nước giải khát có cồn
cũng làm ảnh hưởng rất lớn đều giấc ngủ của NCT, vì vậy không nên uống cà phê,
trà đặc vào buổi tối hoặc không nên uống quá nhiều rượu, bia trước khi đi ngủ.

NCT nên có thói quen tập thể
dục nhẹ nhàng trước khi đi ngủ và nên tập thể dục hàng ngày một cách bài bản.
Phòng ngủ của NCT nên luôn luôn sạch sẽ, thoáng mát, hạn chế người qua lại và
ít tiếng ồn.

PGS.TS. BÙI KHẮC HẬU

LEAVE A REPLY