Thoái hóa cột sống ở người già và cách chữa

0
5

Thoái hóa cột sống (THCS) là một bệnh rất phổ biến, gặp cả ở
nam và nữ giới, nhưng đặc biệt hay gặp ở những người cao tuổi. Là tổn thương mạn
tính dạng thoái hóa của các thân đốt sống và đĩa đệm nằm giữa các đốt sống cùng
các dây chằng cột sống. Nếu để lâu không được chú ý điều trị có thể để lại các
biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê bì tứ chi, teo cơ, đi lại khó khăn hoặc
liệt các chi không vận động được.

Đoạn cột sống hay bị thoái hóa nhất là cột sống cổ và cột sống
thắt lưng – là những vùng linh hoạt nhất của cột sống, nhưng hay phải chịu tải
trọng và phải hoạt động nhiều nhất. Đĩa đệm nằm giữa hai thân đốt sống bị tổn
thương đầu tiên. Từ độ tuổi ngoài 30, đĩa đệm bắt đầu bị thoái hóa, nhân nhày
sẽ bị mất nước, vòng sợi bao quanh nhân nhày bị rách, đĩa đệm bị thoát vị, xẹp
xuống, có thể thoát vị ra phía sau thân đốt sống, gây chèn ép thần kinh, gây đau
và ảnh hưởng nghiêm trọng đến đi lại cũng như sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.
Mâm đốt sống bị xơ, rìa mâm sống mọc ra các gai xương. Cơ cạnh cột sống cũng bị
co cứng, dây chằng cạnh cột sống cũng bị co kéo quá mức, làm cho cột sống bị biến
dạng, thường bị vẹo về một phía.

Thoái hóa cột sống ở người già và cách chữa 1Tình trạng cột sống và tiến trình thoái hóa.

Nguyên nhân THCS

Nguyên nhân chính THCS là do tuổi tác; ngoài ra còn do chấn
thương như sau ngã, tai nạn và do nghề nghiệp phải sử dụng nhiều cột sống như
mang vác, bưng bê, nhấc xách các đồ vật; do thiếu dinh dưỡng hoặc một số bệnh cột
sống mắc phải như viêm đốt sống đĩa đệm, đau thần kinh tọa, dị dạng cột sống…
Ngoài ra, những người bị béo phì, đái tháo đường, suy giáp, cường cận giáp,
gút cũng dễ mắc THCS sớm.  Một số yếu tố
khiến quá trình thoái hóa khớp xảy ra nhanh hơn là di truyền (bố mẹ có người bị
thoái hóa khớp); dinh dưỡng (ăn uống không chất dinh dưỡng để xây dựng khung xương
khớp hoàn chỉnh); lao động nặng nhọc từ bé, mang vác vật nặng, tập các loại thể
thao nặng làm tăng tải trọng lên khớp và làm cho khớp bị thoái hóa sớm; ít vận động
kéo dài như đứng quá lâu, ngồi quá nhiều hoặc luôn phải làm việc ở một tư thế
gò bó cũng là yếu tố nguy cơ gây THCS.

Biểu hiện của THCS

Đối với thoái hóa cột sống thắt lưng, có 3 thể lâm sàng tùy
thuộc vào mức độ tổn thương của đĩa đệm:

Thể thứ nhất là đau lưng cấp tính. Đau xuất hiện sau một động
tác mạnh, đột ngột và trái tư thế. Bệnh nhân có tư thế chống đau như lom khom,
vẹo cột sống. Đau có thể khỏi dần sau 1 – 2 tuần.

Thể thứ hai là đau thắt lưng mạn tính, thường đau âm ỉ vùng
thắt lưng, hay bị tái phát do đĩa đệm thoái hóa nhiều, sức đàn hồi của đĩa đệm
kém, giảm khả năng chịu lực, có phần lồi ra phía sau kích thích các nhánh thần
kinh.

Thể thứ ba là đau thắt lưng kết hợp với đau thần kinh tọa một
hay hai bên. Người bệnh đau cột sống thắt lưng, lan xuống mông, mặt sau ngoài đùi,
khoeo, cẳng chân, có thể lan xuống tận gót chân hay các ngón chân. Nếu bị thoái
hóa cột sống cổ thì đau chủ yếu ở vùng cổ gáy. Đau có thể lan lên phía sau đầu
hay thậm chí đau phía hốc mắt (bệnh nhân có thể thấy nuốt khó, thường được hay
chẩn đoán nhầm là loạn cảm họng). Khi có dấu hiệu chèn ép rễ thần kinh cánh tay
thì thấy đau cột sống cổ lan xuống vai, tay. Nếu để lâu không được chú ý điều
trị có thể để lại các biến chứng đáng tiếc như đau, yếu, tê bì, teo cơ tay, do
tổn thương các rễ thần kinh cổ chi phối cánh tay. Một số bệnh nhân có thể bị liệt
khi bị chèn ép tủy cổ. Cảm giác khó chịu khiến bệnh nhân mất ăn mất ngủ, gầy
sút và có tâm lý buồn chán, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và công việc.

Thoái hóa cột sống ở người già và cách chữa 2Thoái hóa cột sống gây gù lưng và đi lại khó khăn ở người
cao tuổi.

Cần làm gì khi bị THCS?

Khi đau thắt lưng cấp, bệnh nhân cần nằm nghỉ tại giường
trong vài ngày, dùng các thuốc giảm đau như paracetamol, thuốc kháng viêm non –
steroid như ibuprofen, celebrex, thuốc tăng cường sụn khớp như glucosamin
sulfat… (uống thuốc sau khi ăn và uống với nhiều nước để tránh tác dụng phụ
trên đường tiêu hóa). Có thể xoa bóp, bấm huyệt nhẹ nhàng vùng cột sống bị tổn
thương kết hợp vật lý trị liệu như  đắp
paraffin, hồng ngoại, túi chườm… Khi đi lại, cần sử dụng dụng cụ hỗ trợ như gậy,
khung chống, đai lưng. Khi đau nhiều mà chưa có điều kiện đi khám bác sĩ thì
nên nghỉ ngơi tại giường, hạn chế vận động nặng, xoa bóp, dùng kem bôi thuốc kháng
viêm non-steroid hoặc uống thuốc giảm đau như paracetamol. Khi cơn đau đã giảm,
có thể tập thể dục nhẹ nhàng. Khi đi khám bác sĩ và đã có chỉ định điều trị thì
nên kiên trì và chịu khó uống thuốc. Người bệnh cần xác định đây là bệnh mạn
tính và phải điều trị lâu dài.

Hạn chế các hậu quả của bệnh THCS

Cần phòng bệnh THCS ngay từ khi còn nhỏ. Ăn nhiều thức ăn
giàu các chất chống oxy hóa như vitamin C và E có nhiều trong các loại rau, quả.
Người cao tuổi nên uống bổ sung vitamin D và canxi hằng ngày để cột sống chắc
khỏe. Luôn giữ tư thế đúng ngay cả khi nằm ngủ, ngồi, đứng. Tập thể dục thường
xuyên giúp tăng cường sức mạnh cơ bắp, giúp cho sụn khớp phát triển. Để dự
phòng THCS thắt lưng, có thể tập một số động tác các cơ vùng thắt lưng như tập
nghiêng xương chậu, tập cơ bụng, tập khối cơ cạnh sống. Có thể đi bộ, tập thái
cực quyền, khi ngủ không nên kê gối quá cao. Khi đã bị thoái hóa cột sống thì tốt
nhất là tuân thủ các chế độ điều trị do bác sĩ chuyên khoa thăm khám và chỉ định.

PGS.TS.BS. Nguyễn Vĩnh Ngọc

(Khoa Khớp – Bệnh viện Bạch Mai)

LEAVE A REPLY