Thoái hóa khớp bàn tay và cách phòng ngừa

0
6

Người xưa có câu “giàu hai
con mắt, khó hai bàn tay”.  Bàn tay rất
khéo léo, linh hoạt và là một công cụ lao động vô cùng hiệu quả. Tuy nhiên,
thoái hóa khớp bàn tay (THKBT) là một trong các bệnh khớp thường gặp ở người có
tuổi, gây đau, ảnh hưởng nhiều đến chức năng vận động và đời sống sinh hoạt
hàng ngày của bệnh nhân. Ở Việt Nam,
THKBT chiếm tỷ lệ 14%, đứng hàng thứ tư trong các vị trí thoái hóa khớp thường
gặp.


Thoái hóa khớp bàn tay và cách phòng ngừa 1Bàn tay bình thường và bàn
tay viêm khớp.

Thoái hóa khớp thường đi kèm
với tuổi tác

Tuổi trung bình của bệnh nhân
THKBT là 60 – 65 tuổi. Tuy nhiên, từ độ tuổi 55 đã bắt đầu xuất hiện các biểu
hiện của THKBT. Tỷ lệ THK tăng dần theo tuổi, cao hơn ở nhóm tuổi từ 60 trở lên
và cao nhất ở nhóm 70 – 79 tuổi. Tuổi cao là yếu tố nguy cơ cao nhất của THK,
có thể nói rằng tuổi càng cao, lượng máu đến nuôi dưỡng vùng khớp bị giảm sút,
sự lão hóa sụn càng rõ, làm cho sụn kém chịu đựng được các yếu tố tác động có
hại lên khớp. Ngoài ra, người già vẫn phải làm việc thêm để kiếm sống, chăm lo
các công việc trong gia đình như giặt giũ, bế cháu, các công việc nội trợ khác,
họ lao động chân tay là chủ yếu, tạo điều kiện cho THK phát triển. Thứ hai,
bệnh cũng thường gặp ở nữ giới (75%). Nguyên nhân có thể là do sự thay đổi
hormon như estrogen, dẫn đến thay đổi tế bào sụn khớp. Thứ ba, những người béo
phì cũng dễ bị THKBT. Có tới 1/3 bệnh nhân THKBT bị béo phì. Thứ tư là THKBT
thường xuất hiện sau một số bệnh lý bàn tay như sau chấn thương, gãy xương
khớp, hoại tử xương, viêm khớp dạng thấp, gút mạn tính, đái tháo đường…

Dấu hiệu của THKBT thế nào?

Bàn tay phải hay bị thoái hóa
hơn, vì đa số trong chúng ta đều thuận tay phải, dùng nhiều tay phải hơn trong
cuộc sống, lao động và sinh hoạt. Trong số 5 ngón tay thì các ngón cái, ngón
trỏ, ngón giữa (ngón I, II, III) hay bị thoái hóa nhất, do các ngón này phải
hoạt động tích cực nhất như khi cầm, 
nắm, mang, vác, hay xách đồ vật. Còn trong các vị trí khớp của từng ngón
tay thì khớp gốc ngón tay cái hay bị THK nhất, liên quan đến việc sử dụng các
khớp này nhiều nhất khi cầm nắm đồ vật. Đặc biệt, khớp gốc ngón tay cái có hình
yên ngựa, đảm nhiệm chức năng cầm nắm đồ vật của bàn tay, do đó dễ bị tổn
thương hơn. Hiện nay, người ta đã chứng minh vai trò chắc chắn của yếu tố nghề
nghiệp trong THK gốc ngón tay cái ở phụ nữ. Người bệnh than phiền đau khớp bàn
tay 1 bên hoặc cả 2 bên, đau kiểu cơ học, tức là đau khi vận động và giảm khi
nghỉ ngơi. Đau tăng lên khi mặc quần áo, khi cài Tkhuy áo; đau khi nắm bàn tay
lại, đau khi rót nước vào ly và đỡ đau khi nghỉ ngơi. Đau thường chỉ ở mức độ
nhẹ và trung bình. Vào buổi sáng, khi thức dậy, khớp bị cứng, khó cử động, kéo
dài từ 15 – 30 phút. Cứng khớp sau khi nghỉ ngơi cũng thường gặp. Đó là dấu
hiệu phá rỉ khớp. Dần dần bàn tay trở nên khó làm các động tác sinh hoạt thường
ngày hơn, phát tiếng lạo xạo khi cử động, các cơ bàn tay teo nhỏ. Ở các giai
đoạn muộn, 1/3 số người bệnh có các ngón tay bị biến dạng. Đó là do sự có mặt
của các chồi xương, mọc ở khớp ngón xa (hạt Heberden) hay ở khớp ngón gần (hạt
Bouchad), gây ảnh hưởng đến thẩm mỹ. Khoảng 50% số bệnh nhân THKBT gặp khó khăn
khi thực hiện các công việc tự chăm sóc bản thân, nội trợ và các công việc
trong sinh hoạt hàng ngày khác như chải đầu, giặt giũ, mặc quần áo, ăn, uống,
chăm sóc con cháu, bế cháu. Có 4 dấu hiệu cơ bản của THKBT là gai xương, hẹp
khe khớp, đặc xương dưới sụn, hốc xương. Có thể chụp thêm Xquang bàn tay để
chẩn đoán xác định.


Thoái hóa khớp bàn tay và cách phòng ngừa 2Người cao tuổi tránh bê vật
nặng để phòng thoái hóa khớp bàn tay.

Làm gì để phòng THKBT?

Cần tránh lao động, mang vác
nặng. Không nên sử dụng đôi tay trong thời gian liên tục, quá dài.  Các thành viên trong gia đình và cộng đồng xã
hội nên quan tâm, chia sẻ bớt gánh nặng của người cao tuổi. Tăng cường việc sử
dụng máy móc hỗ trợ cho lao động và sinh hoạt nếu có thể. Việc phát hiện sớm
THK bàn tay là cần thiết, vì sẽ giúp điều trị sớm, giảm thiểu các hậu quả của
bệnh. Khi có các dấu hiệu như đau khớp bàn tay, biến dạng khớp hay cứng khớp
buổi sáng, hạn chế vận động bàn tay thì nên đến khám chuyên khoa xương khớp để
được tư vấn và điều trị kịp thời.

PGS.TS.BS. Nguyễn Vĩnh Ngọc


(Khoa Khớp – BV Bạch Mai)

LEAVE A REPLY